Jaką wybrać formę prowadzenia działalności gospodarczej?

1.1. Działalność indywidualna Rozpoczęcie działalności Niewątpliwie najmniej formalności i związanych z nimi kosztów ma miejsce przy uruchomieniu działalności indywidualnej pod własnym nazwiskiem. Podstawową daniną o charakterze publicznym jest tu opłata za wpis do ewidencji działalności gospodarczej, która wynosi 100 zł. Przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien również uzyskać numer REGON oraz numer NIP (o ile go nie posiada) bądź zaktualizować dotyczące go dane (jeżeli ma już NIP), a także zarejestrować się w ZUS - jednakże załatwienie tych formalności nie powoduje dodatkowych obciążeń finansowych. Wymaga podkreślenia, że przedsiębiorca odpowiada całym swoim majątkiem za wszelkie zobowiązania powstałe w rezultacie prowadzenia działalności gospodarczej. Dotyczy to zarówno zobowiązań publicznoprawnych (np. podatki, składki na ZUS), jak i zobowiązań cywilnoprawnych, czyli np. wobec kontrahentów, klientów, etc. Wybór formy i stawki opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych Przedsiębiorca indywidualny podlega regulacjom ustawy o PDOF i to on sam jest podatnikiem podatku dochodowego. Przedsiębiorca wykonujący działalność samodzielnie ma prawo sam wybrać zasady, na jakich będzie opodatkowany podatkiem dochodowym. Mianowicie podatnik może rozliczać się z fiskusem na zasadach ogólnych:
• według progresywnej skali podatkowej, w zależności od kwoty uzyskanego dochodu odpowiednio w 2008 r.: 19, 30 lub 40% (a od 1 stycznia 2009 r. 18 i 32%) bądź
• posługując się stawką liniową, identyczną jak osoby prawne, a więc wynoszącą 19%, niezależnie od wysokości osiągniętych dochodów (tzw. podatek liniowy, którego zasady i warunki wyboru określają przepisy art. 9a i art. 30c ustawy o PDOF).
Z pozoru to drugie rozwiązanie wydaje się być zdecydowanie korzystniejsze dla podatnika, ale w rzeczywistości przed podjęciem decyzji należy dokonać precyzyjnej kalkulacji z wykorzystaniem założeń biznesowych, a w szczególności przewidywań co do wysokości osiąganych dochodów. Podatek liniowy jest bowiem opłacalny tylko dla osób uzyskujących stosunkowo wysokie dochody (w 2008 r. przekraczające 50.000 zł w skali roku). Wybór podatku liniowego niesie ze sobą szereg ograniczeń, do których trzeba zaliczyć:
• brak kwoty wolnej (podatek liczy się już od pierwszej złotówki dochodu),
• brak możliwości dokonania wspólnego opodatkowania z małżonkiem lub preferencyjnego opodatkowania przewidzianego dla osób samotnie wychowujących dzieci,
• brak prawa do korzystania z większości ulg (w tym ulgi z tytułu wychowywania dzieci).
Konstrukcja podatku liniowego pozwala jedynie na odliczenie składek na ubezpieczenia społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz strat z lat ubiegłych.
Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą może również wybrać jedną ze zryczałtowanych form opodatkowania, określonych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, a mianowicie:
• ryczałt od przychodów ewidencjonowanych albo
• kartę podatkową.
Możliwość korzystania z tych form opodatkowania jest jednak uzależniona od spełnienia warunków wymienionych w powyższej ustawie, które dotyczą przede wszystkim rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej oraz jej rozmiarów, a w szczególności wysokości przychodów i liczby zatrudnianych pracowników. Ważne: Podatnik, który w określonym terminie nie zawiadomi naczelnika urzędu skarbowego o wyborze opodatkowania w formie karty podatkowej, ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych bądź podatku liniowego, powinien opłacać podatek według obowiązującej skali podatkowej. Księgowość i koszty - wybrane zagadnienia Podatnik prowadzący działalność indywidualną opodatkowany na zasadach ogólnych - co do zasady - jest obowiązany prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, w tym za poszczególne miesiące roku podatkowego (art. 24a ust. 1 ustawy o PDOF). Jeżeli jednak podatnik osiągnie w roku podatkowym przychody netto w wysokości stanowiącej co najmniej równowartość w złotych obecnie 1.200.000 euro - będzie on obowiązany do prowadzenia od następnego roku podatkowego ksiąg rachunkowych. Zgodnie z ogólną zasadą, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów poniesionych w art. 23 ustawy o PDOF. Omówienie wszystkich kwestii związanych z kosztami uzyskania przychodów to temat na osobne, obszerne opracowanie. Na potrzeby przedstawienia zagadnień związanych z uruchomieniem nowej działalności należy jedynie zwrócić uwagę na brzmienie art. 23 ust. 1 pkt 10 ustawy o PDOF, który uniemożliwia zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wartości własnej pracy podatnika - właściciela oraz jego małżonka i małoletnich dzieci. Nie jest więc możliwe uwzględnienie w kosztach ewentualnego wynagrodzenia wypłacanego samemu sobie i małżonkowi oraz małoletnim dzieciom - bez względu na to, czy osoby te świadczą pracę na podstawie umowy o pracę, umowy cywilnoprawnej (umowy zlecenia lub o dzieło), czy bezumownie.

1.2. Spółka cywilna Rozpoczęcie działalności Zasady działania spółki cywilnej określają przepisy art. 860-875 Kodeksu cywilnego (K.c.). Przypomnijmy, że spółka cywilna nie ma osobowości prawnej. Przez umowę spółki cywilnej wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładu. Wkład wspólnika może polegać na wniesieniu do spółki własności lub innych praw albo na świadczeniu usług. Warto zauważyć, że przepisy K.c. nie przewidują żadnego ustawowego minimum co do wartości wnoszonych wkładów. Wkłady wniesione przez wspólników do spółki cywilnej oraz rzeczy i prawa nabyte w czasie jej trwania stanowią wspólny majątek wspólników. Majątek ten stanowi współwłasność łączną wspólników i jest odrębny od ich majątków osobistych. Do utworzenia spółki cywilnej konieczne jest zawarcie umowy spółki, przy czym nie jest tu wymagane zachowanie formy aktu notarialnego. Do zawarcia takiej umowy wystarczy zachowanie zwykłej formy pisemnej - wyłącznie dla celów dowodowych (art. 860 § 2 K.c.). Z zawiązaniem spółki cywilnej wiąże się podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 0,5% wartości wkładów, które wspólnicy wnoszą do spółki. Ponadto, każdy ze wspólników musi liczyć się z poniesieniem opłaty za wpis do ewidencji działalności gospodarczej w wysokości 100 zł od każdego wspólnika, albowiem zgodnie z postanowieniami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorcami są wszyscy wspólnicy spółki cywilnej, a nie spółka jako jeden zbiorowy podmiot. Solidarna odpowiedzialność wspólników Wspólnicy spółki cywilnej są solidarnie odpowiedzialni za zobowiązania powstałe przy funkcjonowaniu tej spółki (zarówno zobowiązania cywilnoprawne, jak i publicznoprawne - np. zaległości podatkowe). Oznacza to, że wierzyciel (np. urząd skarbowy albo kontrahent) może wyegzekwować swoją należność nie tylko z majątku spółki, ale także z majątków wszystkich wspólników łącznie, z majątków niektórych z nich albo z majątku jednego ze wspólników (art. 864 K.c. w związku z art. 366 K.c. oraz art. 115 Ordynacji podatkowej). Wierzyciel sam decyduje, od kogo chce dochodzić należnego mu świadczenia i jeżeli oceni, że majątek spółki nie wystarcza na zaspokojenie jego roszczeń, to logicznym jest, iż swoje działania skieruje przeciwko tym lub temu wspólnikowi, którego majątek jest na tyle duży, że egzekucja rokuje szanse powodzenia. Co ważne - wierzyciel wcale nie musi w pierwszej kolejności podejmować działań wobec majątku wspólnego wspólników (spółki) - może od razu domagać się zaspokojenia z majątku osobistego jednego ze wspólników. Wspólnik spółki cywilnej podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych Przedsiębiorca będący osobą fizyczną i funkcjonujący w ramach spółki cywilnej jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych (spółka cywilna nie jest podatnikiem podatku dochodowego). Przychody z udziału w spółce cywilnej u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa w udziale w zysku. W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku są równe. Zasady te stosuje się odpowiednio do rozliczania kosztów uzyskania przychodów, a także wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów oraz do odliczania strat (art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o PDOF). Jednakże to spółka cywilna osób fizycznych jest obowiązana prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów (albo księgi rachunkowe), zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, w tym za poszczególne miesiące roku podatkowego (art. 24a ust. 1 ustawy o PDOF). Obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych powstaje jedynie wówczas, gdy przychody netto spółki cywilnej za poprzedni rok podatkowy wyniosły co najmniej równowartość w złotych 1.200.000 euro. Spółka cywilna prowadzi również ewidencję środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych oraz dokonuje odpisów amortyzacyjnych. Na podstawie zapisów dokonanych w księdze każdy ze wspólników oblicza swój dochód jako nadwyżkę przypadającej na niego (proporcjonalnie do jego udziału w zysku) kwoty przychodów nad kosztami ich uzyskania (obliczonymi z zachowaniem tej samej proporcji). Od tak obliczonego dochodu każdy ze wspólników samodzielnie opłaca podatek. W przypadku zaś, gdy koszty uzyskania przekraczają kwotę przychodów, różnica jest stratą. Przykład Spółkę cywilną „ABC” tworzy dwóch wspólników. Zgodnie z umową spółki, poszczególnym wspólnikom przysługuje następujący udział w zysku:
• panu Krzysztofowi 70%,
• panu Markowi 30%.
Z prowadzonej przez spółkę „ABC” podatkowej księgi przychodów i rozchodów wynika, że w 2008 r. wspólnicy łącznie uzyskali przychody w kwocie 550.000 zł oraz ponieśli koszty uzyskania przychodów w wysokości 480.500 zł. Obliczenie podatku dochodowego poszczególnych wspólników z tytułu udziału w spółce:
1. Pan Krzysztof a) przychody 550.000 zł x 70% = 385.000 zł, b) koszty uzyskania 480.500 zł x 70% = 336.350 zł, c) dochód = 385.000 zł - 336.350 zł = 48.650 zł, d) podatek dochodowy od osób fizycznych według skali podatkowej = 7.866 zł 25 gr + 30% (48.650 zł - 44.490 zł) = 9.114 zł (w zaokrągleniu). 2. Pan Marek a) przychody 550.000 zł x 30% = 165.000 zł, b) koszty uzyskania 480.500 zł x 30% = 144.150 zł, c) dochód = 165.000 zł - 144.150 zł = 20.850 zł, d) podatek dochodowy od osób fizycznych według skali podatkowej = (20.850 zł x 19%) - 586 zł 85 gr = 3.375 zł (w zaokrągleniu). Każdy ze wspólników spółki cywilnej (osoba fizyczna) ma prawo dokonać wyboru, czy chce być opodatkowany przy zastosowaniu stawki progresywnej, wynikającej ze skali podatkowej, czy też stawki liniowej. Możliwa jest sytuacja, że jeden ze wspólników tej samej spółki będzie opodatkowany stawką liniową, a inny (inni) według skali podatkowej. Wspólnicy spółki cywilnej mogą również wybrać opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych lub kartą podatkową - na zasadach określonych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Przy czym wyboru w tym zakresie powinni dokonać wszyscy wspólnicy. Nie jest możliwe, aby jeden ze wspólników był opodatkowany na zasadach ogólnych, a inny (inni) ryczałtem. Koszty - wybrane zagadnienia Z punktu widzenia aspektów podatkowych funkcjonowania spółki cywilnej, trzeba także zwrócić uwagę na tę samą specyficzną regulację, którą wspomnieliśmy wcześniej, przy okazji omawiania działalności prowadzonej samodzielnie. W przypadku jednak spółek cywilnych regulacja ta nabiera jeszcze szerszego i większego znaczenia, albowiem stanowi element charakterystyczny dla wszystkich spółek osobowych, w tym naturalnie spółek cywilnych. Chodzi mianowicie o to, że w przypadku spółki cywilnej obowiązuje zakaz zaliczania do kosztów uzyskania przychodów wartości już nie tylko własnej pracy podatnika, jego małżonka i jego małoletnich dzieci, ale również wartości pracy małżonków i małoletnich dzieci wszystkich pozostałych wspólników (art. 23 ust. 1 pkt 10 ustawy o PDOF). W rezultacie powyższej regulacji, wspólnik nie może zakwalifikować wartości własnej pracy do przypadającej na niego części kosztów uzyskania przychodów wszystkich wspólników. Naszym zdaniem, omawiany przepis nie stoi jednak na przeszkodzie temu, aby pozostali wspólnicy zaliczyli do swoich kosztów uzyskania przychodów przypadającą na nich (proporcjonalnie do prawa do udziału w zysku spółki) część wynagrodzenia wypłacaną wspólnikowi świadczącemu pracę na rzecz spółki, jako że podatnikiem jest każdy ze wspólników z osobna. Dyspozycję przepisu art. 23 ust. 1 pkt 10 ustawy o PDOF każdorazowo należy więc rozpatrywać przez pryzmat osobistej sytuacji określonego wspólnika, a nie spółki jako całości. Jeżeli zatem dyspozycja ta w swoim literalnym brzmieniu nie jest spełniona w stosunku do jednego lub kilku wspólników, to nie ma podstaw, aby odbierać temu (tym) konkretnemu wspólnikowi prawo do uwzględnienia w kosztach uzyskania przychodów wydatków związanych z pracą innego wspólnika. Nasze stanowisko znajduje potwierdzenie np. w treści postanowienia Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Mazowieckim w sprawie interpretacji prawa podatkowego z 6 kwietnia 2006 r. (nr U.S. I/3.415-18/2006). Należy jednak wspomnieć, że powyższy pogląd bywa niekiedy kwestionowany przez niektóre urzędy skarbowe w indywidualnych interpretacjach z zakresu prawa podatkowego.

1.3. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Rozpoczęcie działalności W przypadku wyboru prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki z o.o. zastosowanie znajdą przepisy Kodeksu spółek handlowych (K.s.h.), a w szczególności jego art. 151-300, które stawiają już większe wymagania formalne, m.in. przy rozpoczęciu działalności gospodarczej. Przede wszystkim istotną barierą może okazać się minimalna wysokość kapitału zakładowego, jaki musi posiadać spółka z o.o. - obecnie 50.000 zł. Oznacza to, że wspólnicy muszą zgromadzić i wnieść do spółki pieniądze lub wkłady niepieniężne o łącznej wartości co najmniej 50.000 zł (uwaga - w Sejmie trwają prace nad nowelizacją przepisów K.s.h., która przewiduje obniżenie tego progu do kwoty 5.000 zł). Dla zawarcia umowy spółki wymagana jest forma aktu notarialnego (art. 157 § 2 K.s.h.). Wysokość taksy notarialnej jest uzależniona od wartości kapitału zakładowego - od koniecznego minimum (czyli od 50.000 zł), taksa może wynieść maksymalnie 910 zł plus VAT. Ani spółka z o.o., ani jej wspólnicy nie podlegają wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej, lecz do Krajowego Rejestru Sądowego, co wiąże się z poniesieniem kosztu w kwocie 1.000 zł tytułem opłaty sądowej. Kolejne 500 zł trzeba przeznaczyć na zamieszczenie ogłoszenia o wpisie do Rejestru w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Przy minimalnym kapitale zakładowym, należy zarezerwować sobie także sumę 250 zł na podatek od czynności cywilnoprawnych, którego stawkę wynoszącą 0,5% odnosi się do wartości kapitału zakładowego. Odpowiedzialność za zobowiązania spółki z o.o. Spółka z o.o. posiada osobowość prawną, co powoduje, iż stanowi ona zupełnie samodzielny byt prawny, niezależny od osób, które ją utworzyły - wspólników (udziałowców) i to także w przypadku spółki jednoosobowej. W konsekwencji - co do zasady - wspólnicy nie odpowiadają za żadne zobowiązania spółki (art. 151 § 4 K.s.h.). Wyjątek od tej zasady zachodzi jedynie wówczas, gdy wspólnik jest jednocześnie członkiem zarządu spółki, albowiem członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zobowiązania powstałe w czasie pełnienia przez nich funkcji. Dotyczy to zarówno zobowiązań cywilnoprawnych (np. wynikających z zawartych umów), jak i publicznoprawnych (np. zaległych podatków), ale wyłącznie takich, których wierzycielowi nie udało się ściągnąć, na drodze postępowania egzekucyjnego, z majątku samej spółki - wierzyciel nie może więc skierować swoich działań od razu do majątku członka zarządu, z pominięciem etapu dochodzenia należności z majątku spółki. Członek zarządu może uwolnić się od omawianej odpowiedzialności tylko wtedy, gdy udowodni, że we właściwym czasie złożył wniosek ogłoszenie upadłości albo że wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy, albo że wskutek zaniedbania powyższych obowiązków wierzyciel należności prywatnoprawnych nie poniósł szkody (art. 299 K.s.h. i art. 116 Ordynacji podatkowej). Obciążenie wspólnika spółki z o.o. podatkiem dochodowym Spółka z o.o., którą ustawodawca wyposażył w osobowość prawną, jest traktowana jako samoistny (niezależny od wspólników) podmiot prawa, w tym prawa podatkowego. W konsekwencji podatnikiem podatku dochodowego od dochodów osiągniętych przez spółkę z o.o. nie są jej wspólnicy, lecz sama spółka, która tak jak każda inna osoba prawna, podlega przepisom ustawy o PDOP. Ważne: Należy jednak mieć na uwadze, że niezależnie od opodatkowania dochodów samej spółki, występuje obowiązek jednoczesnego opodatkowania otrzymanych przez wspólników dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zysku spółki z o.o., których podstawą uzyskania są udziały w tej spółce. W przypadku wspólników będących osobami fizycznymi, przychody te zalicza się do przychodów z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o PDOF. W konsekwencji, w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki z o.o., opodatkowanie podatkiem dochodowym występuje na dwóch szczeblach, a mianowicie:
• dochody samej spółki z o.o., jako osoby prawnej, podlegają opodatkowaniu przy zastosowaniu stawki 19% (art. 19 ust. 1 ustawy o PDOP), a zarazem
• dochody wspólników tej spółki, z tytułu otrzymanych dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zysku osoby prawnej (wynikających z faktu bycia udziałowcem spółki), również podlegają opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych w wysokości 19%, bez pomniejszania o koszty uzyskania przychodu (art. 30a ust. 1 pkt 4 i ust. 6 ustawy o PDOF).
W rezultacie, łączny poziom opodatkowania pieniędzy (lub przychodów w innej postaci), które w ostatecznym rozrachunku trafiają do rąk udziałowca, może być znacznie wyższy niż w przypadku działalności prowadzonej indywidualnie lub wykonywanej w formie spółki cywilnej. Spółka z o.o. wypłacająca wspólnikowi dywidendę lub inne przychody z tytułu udziału w zysku jest obowiązana (jako płatnik) pobrać 19% zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych i wpłacić ten podatek do urzędu skarbowego właściwego według swej siedziby (art. 41 ust. 4 i art. 42 ust. 1 ustawy o PDOF). Przychodów opodatkowanych w formie ryczałtu podatnicy (tj. wspólnicy spółki z o.o.) nie wykazują w rocznych zeznaniach podatkowych. Przykład Spółkę z o.o. „XYZ” tworzy dwóch wspólników, przy czym:
• pan Piotr ma 70% udziałów,
• pan Adam ma 30% udziałów.
W 2008 r. spółka „XYZ” osiągnęła przychody w kwocie 550.000 zł oraz poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości 480.500 zł. W rezultacie:
• dochód spółki „XYZ” do opodatkowania = 69.500 zł,
• spółka zapłaci podatek dochodowy od osób prawnych = 13.205 zł (69.500 zł x 19%). Na wypłatę dywidendy spółka „XYZ” przeznaczyła 56.295 zł (tj. 69.500 zł - 13.205 zł), z tego:
• dla pana Piotra 39.406 zł 50 gr (70% z kwoty 56.295 zł),
• dla pana Adama 16.888 zł 50 gr (30% z kwoty 56.295 zł).
Spółka „XYZ” przy wypłacie dywidendy, jako płatnik, potrąci zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych:
• w wysokości 7.487 zł - od dywidendy pana Piotra (19% z 39.406 zł 50 gr),
• w wysokości 3.209 zł - od dywidendy pana Adama (19% z 16.888 zł 50 gr). Łączne obciążenie podatkiem dochodowym wspólników spółki „XYZ” wyniesie zatem:
• w przypadku pana Piotra 16.730 zł 50 gr (tj. 7.487 zł + 70% z kwoty 13.205 zł),
• w przypadku pana Adama 7.170 zł 50 gr (tj. 3.209 zł + 30% z kwoty 13.205 zł). Tak więc, w porównaniu z poprzednim przykładem, obciążenie wspólników spółki z o.o. podatkiem dochodowym w ostatecznym rezultacie jest wyższe niż wspólników spółki cywilnej (przy takich samych założeniach). Koszty - wybrane zagadnienia Odnosząc się do aspektów stricte podatkowych, warto także zwrócić uwagę na szczególne uregulowania traktujące o kwalifikowaniu kosztów uzyskania przychodów w spółkach z o.o. Wspomnianym specyficznym unormowaniem dotyczącym spółek kapitałowych (a więc m.in. spółek z o.o.) jest zakaz zaliczania przez takie spółki do kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z dokonywaniem jednostronnych świadczeń na rzecz swoich udziałowców, którzy nie są jednocześnie pracownikami tej spółki (art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o PDOP). Przepis ten uniemożliwia zatem zaliczenie do kosztów podatkowych wszelkich wypłat pieniężnych dla udziałowców, a także przysporzeń w innych postaciach niż pieniądze, które nie są skorelowane z wzajemnym świadczeniem ze strony danego udziałowca. Za koszty uzyskania przychodów nie można zatem uznać np. wydatków i kosztów związanych z bezpłatnym udostępnieniem wspólnikowi mieszkania, garażu, samochodu, telefonu komórkowego, czy też ze sponsorowaniem mu szkolenia, wycieczek itp. Nie ma natomiast żadnych przeszkód, aby zaliczyć do omawianych kosztów wydatki związane z realizacją zawartych z „własnym” udziałowcem umów o charakterze wzajemnym, gdzie dochodzi do ekwiwalentnych świadczeń z obu stron, np. w ramach umowy sprzedaży, najmu, zlecenia, o dzieło itp. Na zakończenie należy też wspomnieć, że zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości, spółki z o.o. mają bezwzględny obowiązek prowadzić księgi rachunkowe - niezależnie od wysokości osiąganych przychodów.