Poniższe wyjaśnienia dotyczą przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535; ostatnia zmiana w Dz. U. z 2009 r. nr 3, poz. 11), zwanej dalej „ustawą o VAT”.

Na łamach naszego czasopisma wielokrotnie już poruszaliśmy problem odliczania VAT od zakupu samochodów osobowych i paliwa do tych pojazdów po wyroku ETS z 22 grudnia 2008 r. w sprawie C-414/07. Przypomnijmy, że ETS uznał polskie przepisy w sprawie odliczania VAT od paliwa za niezgodne z przepisami unijnymi. Wprawdzie wyrok ten dotyczył odliczania VAT od nabycia paliwa do napędu niektórych samochodów, lecz sentencja w nim zawarta ma zastosowanie również do odliczania VAT od nabycia samochodów, w stosunku do których po przystąpieniu Polski do Wspólnoty podatnikom przysługiwało jedynie ograniczone prawo do odliczenia VAT, a ograniczenia takiego nie było przed 1 maja 2004 r.

W związku z powyższym wyrokiem Ministerstwo Finansów skierowało do dyrektorów izb skarbowych i dyrektorów urzędów kontroli skarbowej pismo w trybie art. 14a Ordynacji podatkowej (pismo z 13 lutego 2009 r., nr PT3/812/4/15/CZE/09/185, dostępne na stronie internetowej www.mf.gov.pl oraz cytowane w całości w Biuletynie Informacyjnym nr 8 z 10 marca br.). Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów podatnik ma prawo do odliczania VAT od paliwa, jeżeli prawo takie przysługiwało mu w dowolnym dniu obowiązywania ustawy o VAT, zarówno przed 1 maja 2004 r., jak i po tym dniu. Uprawnienie do odliczania VAT przysługuje zatem w stosunku do zakupu paliwa do napędu samochodów osobowych i innych pojazdów samochodowych:

• o dopuszczalnej ładowności powyżej 500 kg, jeżeli pojazd ten posiada homologację ciężarową (zgodnie z przepisami obowiązującymi do 30 kwietnia 2004 r.),
  
  

• spełniających wzór „Lisaka” (zgodnie z przepisami obowiązującymi od 1 maja 2004 r. do 21 sierpnia 2005 r.),
  
  

• o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony oraz do napędu pojazdów, o których mowa w art. 86 ust. 4 ustawy o VAT - jeżeli podatnik posiada dodatkowe badanie techniczne i wpis w dowodzie rejestracyjnym (zgodnie z obecnie obowiązującymi uregulowaniami określonymi w ustawie o VAT).

Takie też stanowisko prezentują organy podatkowe, np. Izba Skarbowa w Bydgoszczy (interpretacja indywidualna z 28 maja 2009 r., nr ITPP2/443-163/09/AK), czy też Izba Skarbowa w Warszawie (interpretacja indywidualna z 15 czerwca 2009 r., nr IPPP2/443-262/09-4/AZ). W sprawie rozpatrywanej przez Izbę Skarbową w Warszawie podatnik stanął na stanowisku, że skoro ograniczenia obowiązujące przed przystąpieniem Polski do Wspólnoty w zakresie prawa do odliczenia VAT od zakupu samochodów osobowych wykorzystywanych w działalności gospodarczej oraz paliwa do ww. pojazdów zostały uchylone, a nowe (bardziej restrykcyjne) zostały wprowadzone niezgodnie z prawem unijnym, to obecnie nie ma żadnych ograniczeń, dotyczących odliczania VAT od ww. zakupów. Izba Skarbowa nie zgodziła się jednak ze stanowiskiem podatnika uznając, że podatnik ma prawo do odliczenia VAT od zakupu samochodów osobowych oraz paliwa wykorzystywanego do napędu ww. pojazdów, jednakże z uwzględnieniem norm wynikających z art. 25 ust. 1 pkt 2 i 3a ustawy o VAT obowiązującej do 30 kwietnia 2004 r. (tj. do samochodów o dopuszczalnej ładowności przekraczającej 500 kg). Podatnik nie może zatem zastosować obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku do nabywanych samochodów osobowych oraz innych samochodów o dopuszczalnej ładowności do 500 kg (za wyjątkiem, gdy odsprzedaż lub oddanie w odpłatne używanie na podstawie umów leasingu tych samochodów stanowi przedmiot działalności podatnika).

Niestety, tak jak organy podatkowe zajmują jednolite stanowisko w przedmiotowej sprawie, zgodności takiej już nie ma w stanowiskach prezentowanych przez sądy. Większość sądów uznaje (zgodnie ze stanowiskiem organów podatkowych), że w celu ustalenia, czy przysługuje prawo do odliczenia VAT od zakupu samochodu lub paliwa niezbędne jest przeanalizowanie przepisów obowiązujących bezpośrednio przed oraz po przystąpieniu Polski do Wspólnoty. Takie stanowisko zaprezentował przykładowo WSA w Rzeszowie (wyrok z 5 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Rz 735/08), WSA w Gorzowie Wlkp. (wyrok z 12 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Go 39/09), czy WSA we Wrocławiu (wyrok z 19 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 969/08).

Natomiast odmienne stanowisko zajął WSA w Krakowie w wyrokach z 3 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 147/09 oraz z 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 176/09. Sąd uznał bowiem, że skoro przepisy obowiązujące do 30 kwietnia 2004 r. już nie obowiązują, a obecne przepisy zostały wprowadzone niezgodnie z prawem - to zdaniem WSA nie obowiązują żadne przepisy ograniczające odliczanie VAT od zakupu samochodów osobowych oraz paliwa do ich napędu. Zatem zdaniem WSA w Krakowie podatnik ma prawo do odliczenia VAT od paliwa niezależnie od typu samochodu, jego rozmiarów czy ładowności. Jedynym warunkiem do odliczenia VAT jest związek dokonanego zakupu z działalnością opodatkowaną. Oto fragment uzasadnienia pierwszego z ww. orzeczeń:

„(…) W konsekwencji przekroczenia z dniem 1 maja 2004 r. przez państwo polskie granic dopuszczalnych ograniczeń wyznaczonych przez art. 17 ust. 6 akapit drugi Szóstej Dyrektywy, od tego dnia nie mają zastosowania wszelkie określone w prawie krajowym ograniczenia w odliczaniu podatku naliczonego zawartym w zakupach dotyczących wydatków na nabycie paliwa do samochodów wykorzystywanych w działalności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług. W szczególności nie ma w całości zastosowania obowiązujący obecnie (tj. w brzmieniu od 22 sierpnia 2005 r.) art. 88 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 86 ust. 3 ustawy o VAT.

(…) W związku z powyższym, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Spółka w oparciu o art. 17 ust. 2 Szóstej Dyrektywy posiada pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego zawartego w zakupach paliwa do leasingowanego samochodu - niezależnie od typu tego samochodu, jego rozmiarów, ładowności lub tonażu. Jedynym warunkiem uprawniającym do odliczania podatku naliczonego zawartego w zakupach paliwa jest wykorzystywanie samochodu, z którym związane są zakupy paliwa, do działalności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług. (…)”

Należy jednak pamiętać, że jak dotychczas jedynie WSA w Krakowie zaprezentował stanowisko, zgodnie z którym obecnie brak jest jakichkolwiek ograniczeń w zakresie odliczania VAT od nabycia samochodów osobowych oraz paliwa do tych pojazdów. Ponieważ jednak wyroki sądowe wydawane są w indywidualnych sprawach i nie stanowią powszechnie obowiązującego prawa, należy liczyć się z tym, że organ podatkowy zakwestionuje prawo do odliczenia VAT, jeżeli samochód nie spełnia warunków określonych w ustawie o VAT obowiązującej bezpośrednio przed przystąpieniem Polski do Wspólnoty, lub po tym dniu.